De Slimdak testsite een voorbeeld voor 70+ slimme daken in Nederland

– Column van Emile van Rinsum 29 januari 2021 – In juni 2018 opende (toenmalig) wethouder Adriaan Visser de Slimdak testsite op de DakAkker. Het meest innovatieve groenedak van Nederland (en omstreken). Het slimme groenblauwedak bovenop het dak van het DakAkkerpaviljoen op Het Schieblock. Een dak dat ‘nadenkt’ en plek maakt voor hoosbijen als dit nodig is. Via een smartflowcontrol (c) regelt het dak zelf dat er plek wordt gemaakt voor hoosbuien (lees er alles over op www.dakakker.nl). In groenedakenland erg bijzonder. Hoe het werkt bekijk het korte filmpje (3 minuten):

Citylab010

De testsite werd deels gefinancierd door Citylab010 en diverse bedrijven. Het ideale public private partnership. Een terechte bijdrage uit dit ‘innovatie fonds’ van de gemeente ook want het dak is zeer innovatief. Citylab dekte een groot deel van de bouwkosten af en Optigrün ontwikkelde het slimme systeem, Binder groen en dak legde het groenblauwedak aan. Een aantal (dak)bedrijven sprong bij in materiele zin. Het Hoogheemraadschap Schieland en de Krimpennerwaard redde het project door de laatste financiële gaten te dichten. Het Milieucentrum trok het project ondersteund door de architecten van ZUS.

Vergunning

Als iets compleet nieuw is dan gaat het verkrijgen van de benodigde toestemmingen en vergunningen  niet van een leien dakje. Zo ook bij het Slimdak. Het verkrijgen van de bouwvergunning liep traag ‘wat de overheid niet kent dat … dat eet ‘ie niet‘. Ook de Welstandscommissie deed nog een duit in het zakje, die was in de veronderstelling dat er een compleet dakpaviljoen gebouwd zou gaan worden … maar dat huisje stond er al! Maar goed … dat hoort allemaal bij een ‘koplopersproject’ en het is uiteindelijk allemaal gelukt.

Bedrijfsleven

Natuurlijk werk je met zoiets nauw samen met ‘het bedrijfsleven’. Want zonder innovatieve bedrijven kun je zoiets als lokaal milieucentrum niet helemaal zelf ontwikkelen. Het proces op gang houden, de financiering rondbreien, met enige ‘ambtelijke stroop’ dealen en de moed er inhouden bleek een hele klus.

Trots

Het Slimdak is een succes. Dus Rotterdam wees er trots op! Delegaties met architecten, ontwikkelaars en bouwers uit binnen – en buitenland liepen (voor de corona) het dak plat. In het binnen – en buitenland gaven we presentaties over de DakAkker en het Slimdak. Dit resulteerden (mede) in zo’n 70 van dit soort slimme daken. Zoals op het EMA-gebouw in Amsterdam (nu nogal in het nieuws vanwege de vaccins) ligt al een van enkele duizenden vierkante meters met de Smartflowcontrol (c) en op ‘De Lorentz’ in Leiden. In Rotterdam komt er Slimdak onder andere op Little C. Goed ook voor veel groene en duurzame werkgelegenheid.

Opgestroopte mouwen …!

‘Rotterdam’ zette weer eens mooie innovatie neer. Na de DakAkker, die was in 2012 het grootste landbouwdak in heel Europa en vervolgens ook nog dit Groenblauwedak. Prachtige resultaten van de Rotterdamse opgestroopte mouwen mentaliteit.

***

Emile van Rinsum is directeur van het Rotterdams Milieucentrum en mede-initiatiefnemer van de DakAkker, emile.vanrinsum@nullrotterdamsmilieucentrum.nl

 

 

100 Rotterdamse wormenhotels erbij

De afgelopen maanden heeft het Rotterdams Milieucentrum tien wormenhotels geplaatst in de wijken. Er kunnen er nog zeker 100 bij komend jaar is de conclusie. Lees het hele verslag dat wij op verzoek van de gemeente hebben gemaakt van deze pilot, experiment. Hieronder om het ISSUU boekje.

Waarom?

Omdat er in grote delen van Rotterdam groente- en fruitafval (GF) niet gescheiden wordt ingezameld is er veel vraag naar lokaal composteren. Een tiental wormenhotels werd in de periode maart – oktober 2020 als proef geplaatst in de openbare ruimte maar ook in enkele particuliere tuinen. Veel bewoners willen best hun bijdrage leveren aan duurzaamheid door hun groente- en fruitafval lokaal te composteren. Eigen buurtcompost maken is niet alleen duurzaam, het is ook een sociaal gebeuren. Buurtbewoners komen op een andere wijze met elkaar in contact en zullen in gezamenlijkheid hun stedelijk groen beheren en composteren. Ter plekke wordt het organische afval uit de huishoudens gecomposteerd. De kringloop blijft klein en het levert een nuttig eindproduct op: compost.

Hotelier

Het bleef dus niet alleen bij het plaatsen van de wormenhotels maar er werden ook compostworkshops georganiseerd door het milieucentrum. Ieder wormenhotel kreeg ook een eigen hotelier. Dat is de contactpersoon voor de deelnemende huishoudens maar ook ons aanspreekpunt in de wijk.

Positief

De proef met de tien wormenhotels verliep organisatorisch en procesmatig positief met veel animo uit de wijken waar de wormenhotels werden geplaatst en een wachtlijst van zevenentwintig ‘straten’ die graag ook een wormenhotel willen.

Toekomst

De gemeente vroeg ook om toekomstplannen. Het voorstel is: meer wormenhotels plaatsen. Er is zeker animo voor honderd wormenhotels in de stad. Momenteel staan er 27 bewonersgroepen op de wachtlijst. Naar voorbeeld van Amsterdam is het ook goed om onderzoek te doen naar ondergrondse wormenhotel of wormencontainer.

Even rekenen

In het restafval zit per inwoner van Rotterdam per jaar gemiddeld 79,4 kilo groente en fruitafval (GF) en 51,1 kilo ander composteerbaar afval. Stel dat van dat andere afval ongeveer 50% (= 25,6 kg.) ook gecomposteerd kan worden. Een totaal dus van ± 105 kg, dat komt overeen met het landelijk gemiddelde van 100 kg per persoon per jaar. Van één wormenhotel kunnen ongeveer 25 huishoudens gebruik maken. Dat zijn dus gemiddeld 45 personen die per jaar in totaal ruim 4700 kilo composteerbaar afval in hun wormenhotel kunnen verwerken.
Dat levert de gemeente dus een besparing op! Stel dat een wormenhotel 5 jaar meegaat (maar ze zijn gebouwd voor een periode van 15 jaar). Dan kan er per wormenhotel een ruim 23.500 kg GFE verwerkt worden.

Voor de voorgestelde 100 wormenhotels is dat dus: 2,3 miljoen kilogram gecomposteerd afval (en 6,9 miljoen kilogram over een periode van 15 jaar). Kilogrammen die niet met de vuilniswagen hoeven worden opgehaald, kilogrammen GF-afval die niet hoeven te worden verwerkt, het levert bovendien kilogrammen hoge kwaliteit compost op die gebruikt kunnen worden in (volks)tuinen en geveltuinen.

De gemiddelde kosten van GFE inzameling en verwerking in Nederland liggen tussen de 40 en 70 eurocent per kg. (400-700 €/ton). Bij gebruik van 5 jaar kan er met één wormenhotel dus zo’n € 9.400,- tot € 16.450,- bespaard worden. Een wormenhotel inclusief 1 jarig begeleidingstraject (met daarna een online buurt compost communnity) en promotie kost tussen de € 4.000,- en 8.000,- per stuk, afhankelijk van de oplage. De wormenhotels zijn dus, zeker in grotere oplage een aanzienlijk goedkopere oplossing dan de huidige inzameling en verwerking. Bij plaatsing van 100 wormenhotels kan de totale besparing oplopen tot rond een miljoen euro in 5 jaar (en 3 miljoen euro over een periode van 15 jaar). Deze besparing neemt verder toe bij toepassing van grotere, ondergrondse wormenhotels of lokale verwerking in een semi-ondergrondse Wormerij of een investering in langere termijn begeleiding van normale wormenhotels.

 

Kijk ook op:

Website: www.wormenhotel.nl
Twitter: twitter.com/wormenhotel
Facebook: www.facebook.com/wormenhotel

Passen wormenhotels in het straatbeeld?

Past een wormenhotel in het straatbeeld? De commissie ACOR (adviescommissie openbare ruimte) van de gemeente vindt van niet. Het Rotterdams Milieucentrum, initiatiefnemer van de wormenhotels, schreef de commissie en de wethouder buitenruimte een brief.

Wormenhotels
In Amsterdam zijn ze een hit! 150 wormenhotels staan daar al en er komen nog eens 150 exemplaren bij. Per wormenhotel kunnen maximaal 20 gezinnen hun groente – en fruitafval kwijt en de wormen doen de rest. Een keer per jaar gaat de grote compostbak open en rolt er mooie zwarte compost uit voor de (gevel)tuin. Een ideaal systeem voor een verdichte stad als Rotterdam waar in veel wijken ‘groente – fruit – en tuinafval’ niet apart wordt opgehaald. De gemeente is op een goedkope manier van het extra gewicht in de vuilniszakken af, want groente – en fruitafval is aan de zware kant.

De Kas
Architect Arie van der Ziel van de stichting Buurtcompost (en de nummer 3 op de duurzame 100 van Trouw) ontwikkelde en bouwde samen met ecoloog Wouter Bauman van het milieucentrum het robuuste Rotterdamse wormenhotel van Europees kastanjehout (met duurzaamheidsverklaring!). Het eerste wormenhotel staat er al, bij stadskwekerij De Kas een bewonersinitiatief in de wijk Blijdorp. Ook hier gaat een groep bewoners goed voor de wormen zorgen en de wormen zorgen weer voor mooie compost.

Straatbeeld
De adviescommissie voor de openbare ruimte, tevens de waakhond van de Rotterdamse stijl, gooit nu roet in het eten. De wormenhotels passen niet in het straatbeeld en niet in de Rotterdamse stijl, aldus de commissie. Tevens is men bang voor vandalisme en de invloed van weersomstandigheden. ACOR adviseert dus negatief over wormenhotels in de openbare ruimte.

Brieven
In een brief aan de buitenruimtecommissie schrijft het milieucentrum dat de Rotterdamse wormenhotels robuust genoeg zijn om het Hollandse weer te weerstaan en dat een ‘tramhuisje’ vandalisme gevoeliger is dan een stevig wormenhotel. De wormenhotels worden beheerd door een groep bewoners uit de straat … dus mocht het niet goed gaan dan is een wormenhotel snel weer weg. Over smaak en stijl valt natuurlijk te twisten. Past het wormentorentje (met een lichte knik) in het straatbeeld van Rotterdam? De initiatiefnemers vinden van wel. In ieder geval past het milieucentrum haar materialenkeus niet aan. Zij gebruiken duurzaam Europees kastanjehout. De Rotterdamse stijl gebruikt niet duurzaam tropisch hardhout. Daarover valt dus wel te twisten.

Lees de brief aan de commissie ACOR:
ACOR.wormenhotels.2.2020

22 slimme daken in de planning als vervolg op het Slimdak010

Het Slimdak op de DakAkker krijgt 22 ‘broertjes en zusjes’. 18 slimme daken uitgerust met de ‘smartflowcontrol’ zijn besteld in Nederland (waarvan 1 in Rotterdam) en 4 in de Verenigde Staten (!). De testsite voor plattedaken op Het Schieblock is dus een ‘hit’ en een van de meest succesvolle onder de ‘Citylab010’ projecten.

Citylab010
Het groenblauwe Slimdak is een Citylab010 initiatief van het Rotterdams Milieucentrum i.s.m. de DakAkker dakboerderij en werd gerealiseerd door het bedrijf Optrigrun Benelux en de hovenier Binder groen i.s.m. een aantal dakbedrijven. Het Slimdak werd 1 juli vorig jaar geopend. Citylab010 financierde het experiment met € 74.000. Ook het Hoogheemraadschap Schieland en de Krimpennerwaard ondersteunde de testsite.

Het werkt!
Na de opening nam het Slimdak een enorme vlucht. Delegaties uit binnen – en buitenland kwamen afgelopen jaar in groten getale een kijkje nemen op dit digitaal aangestuurde waterbergingsdak. Doordat we konden laten zien hoe het werkt (en dat het werkt!) werden vele ontwikkelaars en bouwers enthousiast. Temeer omdat het Slimdak een businessmodel heeft. Bij nieuwbouw moet waterberging gecompenseerd worden om een bouwvergunning te verkrijgen. Met het Slimdak kan waterberging op een slimme manier op eigen dak worden opgevangen’, aldus initiatiefnemer Emile van Rinsum.

Smartflowcontrol
De zogenaamde smartflowcontrol op de testsite ‘weet’ wanneer er hoosbuien aankomen en hoeveel water er in het dak zit opgeslagen. Er is verbinding met een professioneel weerbericht. Mocht het dak vol zitten dat loost het dak ruim voor de hoosbui langzaam het regenwater dat in het dak is opgeslagen om plaats te maken voor de regenbuien in aantocht. Geheel automatisch.

3 vliegen in 1 klap
De testsite op het dak van het dakpaviljoen op de DakAkker is maar 120 m2. Toch kan dit kleine dak al zo’n 9000 liter water opslaan. Water dat goed gebruikt kan worden voor de ‘daklandbouw’ op de DakAkker. Het opgeslagen regenwater op veel grotere slimme daken kan straks ook gebruikt worden voor ‘regenwatersystemen’. Deze groenblauwe daken kunnen ook worden ingericht als groene verblijfsruimte zoals een dakpark, dakakker of daktuin. ‘3 vliegen in 1 klap‘, aldus Emile van Rinsum. ‘slimme waterberging die gezien de toenemende extremen in het weer hard nodig is, groene gebruiksdaken en waterbesparing door gebruik te maken van het regenwater in dit soort daken‘.

Test geslaagd!

Jaarverslag 2018 van het Rotterdams Milieu Centrum

Lees hier het complete jaarverslag van het Rotterdams Milieucentrum – klik op full screen – (onderaan ook te downloaden).

2018 was het jaar dat twee van onze zeer gewaardeerde bestuursleden wegvielen: Huib Poortman en Rob Lathouwers overleden. Beide bestuursleden waren bestuurders van het eerste uur en vertegenwoordigers van onze achterbangroepen in ons stichtingsbestuur: Huib vanuit ROVER en Rob vanuit de ‘groene kant’, het Natuurteam Prins Alexander. Beiden waren uiterst deskundig met een breed contactennetwerk en veel ervaring. We missen Huib en Rob zeer!

Gelukkig konden wij eind 2017 Huib Poortman nog huldigen met een bijzondere GroeneVogel tijdens de Groeneconferentie. Huib was een van de oprichters van Milieudefensie en lang actief in de Fietsersbond en ROVER. Tijdens de deelnemersraad van de stichting Rotterdams Milieucentrum in november 2018 werden drie nieuwe bestuursleden voorgesteld: Jeroen Onck, Cecile Calis en Gerard Lappee. We zijn erg blij met deze versterking!

Angelique
In 2018 verliet Angelique Vandevenne tot onze grote spijt ons team, om te remigreren naar haar geboorteland België. Angelique was de motor achter veel projecten en activiteiten, zoals BroodNodig, Zero Foodwaste, Opzuinig, ze deed de redactie van de Groene Agenda en was in de wijk een door bewoners zeer gewaardeerde docent milieucoach. Ook was Angelique een fantastische evenementenorganisator en organiseerde menig (groene)conferentie, symposia en wijkactiviteit tot in de puntjes. Haar vertrek is een flinke aderlating voor het milieucentrum. Een van de redenen voor haar vertrek was het wegvallen van de subsidiebijdrage voor de milieucoaches (opZuinig), het educatieprogramma op de DakAkker voor de basisschoolkinderen en het niet honoreren van de plannen voor het project Zero Foodwaste Rotterdam.

Digitaal ‘rampjaar’
2018 was voor ons een digitaal ‘rampjaar’, vanwege de gedwongen overstap van het domein rotterdam.nl naar een eigen domein. Sinds de start van het onafhankelijke milieucentrum in 2003 voerden we Rotterdam.nl. Dat was een van de (toenmalige) subsidievoorwaarden. Medio 2018 werden we offline gehaald. Bij een veiligheidsoperatie van de gemeente had men namelijk ontdekt dat onze domeinnaam voor een niet-gemeentelijke dienst of organisatie gebruikt werd. Het resultaat: onze website was maandenlang niet meer vindbaar. Omdat het overleg met de gemeente niet tot een oplossing leidde, stapten we over naar onze eigen domeinnaam en e-mailaccounts via www.rotterdamsmilieucentrum.nl.

opZuinig
Ook de financiering van diverse projecten zat niet mee in 2018. Vooral de mededeling dat de gemeente niet meer verder wilde met de financiering van de milieucoaches van opZuinig was een klap. Dat gold niet alleen voor ons, maar ook voor vele milieucoaches. 10 jaar lang organiseerden het Milieucentrum voor bewoners cursussen milieucoach. Zij organiseerden vervolgens weer voorlichtingsbijeenkomsten in hun eigen netwerk. Ook de bijbehorende jaarlijkse energiecafés en terugkomdagen voor milieucoaches waren leuk om te organiseren. Bovendien maakten we filmpjes met bezuinigingstips voor tv- en internetstation Open Rotterdam. De Besparingsladder van opZuinig werd een landelijke hit en uitgegeven in vele steden, zoals Den Haag en Utrecht. De cursus milieucoach (en de trainerscursus) werd ook gegeven voor de Woonbond.

Dakennie
De toekomst van ons educatieprogramma Dakennie kwam in 2018 ook op de tocht te staan. Ieder jaar ontvangen we zo’n 1300 kinderen op de DakAkker, in een actief educatieprogramma over voedsel, klimaat en groene daken, water en biodiversiteit. Door een eenmalig financiering van Watersensitive en het Hoogheemraadschap kunnen we het programma in het voorjaar 2019 nog aanbieden.

Parkenmaand
De 6de Parkenmaand in 2018 was zeer succesvol, met meer dan 100 activiteiten in de Rotterdamse stads – en wijkparken. Onverwacht succesvol was de opening op het Dakpark in Delfshaven, met de eerste Groenrede(n), uitgesproken door Wim Pijbes. Het was mooi dat de Parkenmaand werd afgesloten met een ‘groensymposium’ die vooral door Stadsbeheer werd georganiseerd. In 2018 ontvingen we € 10.000 van Stadsbeheer voor de Parkenmaand. De Parkenmaand is een nieuw Rotterdams evenement van betekenis geworden, en daarmee zeker voor herhaling vatbaar.

Parkenoverleg
Het Rotterdamse Parkenoverleg blijft groeien. 25 parken worden vertegenwoordigd door actieve bewoners, die een aantal keer per jaar bij elkaar komen om met name kennis uit te wisselen. De drijvende kracht hierachter is Wouter Bauman, samen met voorzitter Marius Huender.

Gezond Verkeer
Een coalitie rond mobiliteit en luchtkwaliteit kreeg in 2018 een naam: de coalitie Gezond Verkeer. Deze coalitie ontstond mede door onze werkconferentie Luchtkwaliteit in 2016 en de al bestaande samenwerking tussen bewonersgroepen, Milieudefensie Rotterdam, ROVER en Fietsersbond. Eind 2018 stelde de coalitie de ‘10x voor gezond verkeer 010’ op, een nieuw 10-puntenplan voor wethouder mobiliteit Judith Bokhove. De coalitie wordt vanuit het Milieucentrum getrokken door Emile van Rinsum, samen met Gerard Lappee.

Slimdak
Op 1 juni 2018 werd het Slimdak feestelijk geopend door wethouder Visser.
Het ‘slimste dak van Nederland’ werd gefinancierd vanuit Citylab010 en deels door het Hoogheemraadschap Schieland en de Krimpennerwaard. Het Slimdak is een innovatieve testsite voor (slimme) groen-blauwe daken. Het dak kwam tot stand vanuit een brede samenwerking met bedrijven, en werd gesponsord door het bedrijfsleven. De projectleiding was in handen van Emile van Rinsum en Wouter Bauman van het Rotterdams Milieucentrum.

DakAkker
De DakAkker bovenop Het Schieblock blijft een gewilde plek. Duizenden bezoekers en ruim 100 excursiegroepen bezochten in 2018 deze grootste dakboerderij van Nederland (en een van de grootste in Europa). De DakAkker wordt beheerd door een groep van 15 vrijwillige dakboeren, ondersteund door Wouter Bauman.
Voor de DakAkker op Het Schieblock is een aparte (beheer)stichting opgericht. De inkomsten van dakverkoop, excursies en evenementen gaan naar deze stichting, maar ook de uitgaven voor het beheer zijn uiteraard voor deze stichting. Een beperkt aantal uren wordt nog vanuit het Milieucentrum ingezet voor de ondersteuning van het vrijwilligersteam en de promotie van deze testsite voor stadslandbouw en waterberging.

In september 2018 is ook van start gegaan met het voorstel om het beheer formeel te regelen in een beheerovereenkomst tussen de stichting DakAkker en de eigenaar van het gebouw, de gemeente Rotterdam. Eind 2018 zat hier helaas nog geen schot in.

Groepenondersteuning
Het Rotterdams Milieucentrum is opgericht ter ondersteuning van groepen die aan de slag gaan met milieu, natuur en duurzaamheid. Ook in 2018 waren er legio contacten met actieve (bewoners)groepen in de stad. Soms was dit contact (zeer) intensief, soms betrof het alleen een kort advies of doorverwijzing. Met name vrijwilligersgroepen kunnen daarnaast een beroep doen op de ‘groepenpot’, waaruit kleine bedragen kunnen worden aangeboden voor campagnes, bijeenkomsten, websites en oprichtingskosten.

Groeneagenda
De Groene Agenda groeide in 2018 vanuit haar website www.groeneagenda.nl verder op sociale media. De groene agenda is ook te vinden op Facebook, Twitter en Instagram. Hierdoor kunnen de groene activiteiten op verschillende media worden bekeken, wat meer bezoekers oplevert voor de aanbieders van de activiteiten.

Groeneconferentie
Het thema van de Groeneconferentie 2018 was water en de waterschapsverkiezingen. Ook werden de groene vogel en de groene pluim uitgereikt, een traditie die we erin houden. Tijdens de Groeneconferentie werd ook het eerste verkiezingsdebat voor de waterschapsverkiezingen georganiseerd. De conferentie was wederom drukbezocht.

Landelijk
Landelijk is het milieucentrum actief rond recycling en statiegeld via het Recycling Netwerk. We overleggen daarom regelmatig met onze collega’s in Den Haag en Amsterdam (van Duurzaam Den Haag en Gezonde Stad) en de landelijke koepel van natuur- en milieufederaties.

Het hele verslag is ook als PDF. te downloaden:

RMC.werkverslag2018.7MB

De nieuwe groene daken subsidie ‘te plat’ en ‘te krap’

Goed dat er jaren een groene daken subsidie is in Rotterdam. Hierdoor is met 235.000 m2 (volgens sommigen zelfs veel meer) onze stad ‘groene daken hoofdstad van Europa’ geworden met een aantal prachtige iconen zoals de DakAkker en Slimdak op het Schieblock, het Luchtpark op de Hofbogen en het Dakpark in Delfshaven.

Jammer dat de nieuwe subsidiebijdrage voor een groendak door de gemeente nu fors wordt verlaagd en ‘waarom niet een hoger bedrag voor daken die meer water bergen en biodiversiteit hebben. Dan daag je gebouweigenaren uit om daken aan te leggen die echt iets doen voor de stad’, schrijft het Rotterdams Milieucentrum aan het college van Burgemeester en wethouders (zie de brief onderaan). Het milieucentrum vreest dat bij het ontbreken van een aannemelijke financiële impuls het animo voor groene daken zal gaan afnemen in Rotterdam.

Rotterdam: €15
De groene daken subsidie was € 25 per m2 en gaat nu naar € 15. Het milieucentrum de nieuwe subsidieregeling ‘te plat’, er mag meer differentiatie worden toegepast. Gebouweigenaren krijgen dan voor een groenblauw retentiedak met een grotere waterbergingscapaciteit en meer biodiversiteit dan een normaal sedumdak meer subsidie per m2. Zo zijn gebouweigenaren te stimuleren tot aanleg van daken die meer ‘doen voor de stad’. MEER waterberging (goed tegen piekbuien en wateroverlast) en MEER variatie in de beplanting (goed voor de biodiversiteit) = MEER subsidiebijdrage.

Hittestress
De afgelopen jaren heeft de subsidiemaatregel voor groenedaken velen in staat gesteld een groendak aan te leggen met alle voordelen voor onze stad van dien, zoals: verkoeling en het tegengaan van het hittestress effect, de waterberging in het kader van de klimaatadaptatie en zeker ook de verhoging van de biodiversiteit. Naast alle voordelen die groendaken voor de gebouwen zelf opleveren.

Koploper
Rotterdam neemt door het vooruitstrevende Rotterdamse groenedakenbeleid een unieke internationale koppositie in voor wat betreft het aantal begroeide daken en ook enige spraakmakende iconen zoals de DakAkker, het Luchtpark op de Hofbogen, het Dakpark in Delfshaven en de Slimdak.

Verdichten
Het aantal m2 bruikbaar platdak in Rotterdam is aanzienlijk. De aanleg van meer groene daken op dit gigantische oppervlak kan een welkome bijdrage bieden aan het veerkrachtiger en klimaatbestendiger maken van onze stad. Tevens biedt het aantal m2 platdak een mogelijkheid tot de aanleg van meer gebruiksgroen en dus groene buitenruimte in een stad die zich steeds meer gaat verdichten.

België
Elders wordt deze differentiatiemethode al gehanteerd, in België gaat men uit van het aantal liters (regen)water dat op een groendak geborgen kan worden en de gemeente Den Haag werkt met een puntenstelsel waarin bijvoorbeeld een sedumdak minder scoort dan een intensiever ‘natuurdak’.

Amsterdam € 50
In Amsterdam is in de nieuwe subsidieregeling een minimum waterbergingseis van 30 liter per m2 opgenomen. Daarnaast wordt er gewerkt met een puntensysteem voor biodiversiteit, zichtbaarheid, waterberging. Het maximum subsidiebedrag in Amsterdam is € 50 per m2 voor een dak dat 50 liter per m2 of meer kan bergen. Het minimale bedrag per m2 is € 30, vanaf de ondergrens van 30 liter per m2. De subsidie wordt gemaximeerd op 50% van de totale aanlegkosten. Nieuw is in de Amsterdamse regeling voor 2019 is de biodiversiteitsbonus. Als het op­per­vlak­te van het dak voor 50% of meer uit (in­heem­se) gras­sen, krui­den en strui­ken en min­der dan 50% uit se­dum bestaat, kunnen de Amsterdammers maxi­maal een bedrag € 10,- meer krij­gen per m2.

Nieuwe gebouwen
Voor nieuwe gebouwen kan de (lokale) overheid ons inziens groene retentiedaken meer ‘afdwingen’ door aan het gebouwontwerp strengere voorwaarden te stellen in het vergunningentraject; onder andere door een directe koppelingen te maken met de thema’s wateroverlast, hittestress, verdroging, koeling en biodiversiteit worden slimme  – & groene – retentiedaken ook financieel gezien een zeer efficiënt middel om aan deze voorwaarden voor de vergunning(en) te voldoen. Dan zijn allerlei maatregelen zoals bergingstanks en infiltratievoorzieningen namelijk geen goedkoper alternatief meer voor slimme retentiedaken, omdat de meerwaarde hiervan optimaal en integraal wordt erkend. Koppel je deze kans aan door te voeren kostenbesparingen voor, tijdens en na de bouw  dan krijgen we werkelijk iets in beweging in Rotterdam!

Rotterdams weerwoord
In het gemeentelijke klimaatprogramma ‘Rotterdams Weerwoord’ staan ambitieuze doelstellingen ten aanzien van groene daken. “Als de gemeente Rotterdam wil dat groene daken zo’n grote rol gaan spelen in het klimaatbestendig maken van de stad, is er meer nodig dan deze ééndimensionale, te zuinige en te voorzichtige stimulering”, aldus het milieucentrum.

Lees de brief aan het college van Burgemeester en Wethouders over de groenedaken:
CollegeBenW.groenedaken.V2.brf

Wormenhotels leveren gemeente geld op en bewoners compost

Wormenhotels leveren de gemeente geld op en bewoners mooie compost. Dakboer Wouter Bauman werkt i.s.m. de Stichting Buurtcompost aan een Rotterdamse versie van ‘het wormenhotel’. In navolging van Amsterdam, Utrecht, Delft en andere steden wil het Rotterdams Milieucentrum het door de buurt beheerde wormenhotel ook introduceren in Rotterdam. Een proef met 10 hotels staat op stapel! Op naar p/krachtige wormencompost voor de Rotterdammers! Volg het project op Facebook en Twitter @Wormenhotel.

Composteren
Omdat er in grote delen van Rotterdam groente- en fruitafval (GF) niet gescheiden wordt ingezameld is er ook in Rotterdam vraag naar lokaal composteren. Veel Rotterdammers willen in hun buurt het GF afval inzamelen en een eigen composteersysteem opzetten: dat kan met de zogenaamde wormenhotels. Deze hotels worden geplaatst in de openbare ruimte, de straat.

Wormenhotel levert geld op
Even rekenen: In het restafval zit per inwoner per jaar gemiddeld 79,4 kilo groen en fruitafafval (GF) en 51,1 kilo ander composteerbaar afval. Stel dat van dat andere afval ongeveer 50% ook in praktische zin gecomposteerd kan worden. Dan is er per jaar per inwoner gemiddeld 104,95 kilo composteerbaar afval beschikbaar. Van één wormenhotel kunnen ongeveer 25 huishoudens gebruik maken. Dat zijn dus gemiddeld 45 personen die per jaar in totaal zo’n 4722,75 kilo composteerbaar afval in hun wormenhotel kunnen verwerken.

Even verder rekenen: Dat levert de gemeente dus een besparing op van gemiddeld € 2.275,21 per jaar! Een wormenhotel gaat ongeveer 5 jaar mee, dan is de totale besparing op de afvalkosten voor de gemeente per wormenhotel € 11.376,06. Of anders gezegd kost een wormenhotel van bijvoorbeeld € 4.500,00 voor het gehele traject inclusief de (sociale) begeleiding, € 0,19 per kilo. Dat is dus een besparing van ruim 50 % ten opzichte van de afvalverwerking die in Rotterdam € 0,40 per kilo kost.

Afvalscheiding
Uit ervaring met andere steden blijkt dat gemiddeld in Nederland het percentage afvalscheiding zonder wormenhotel 26% is. In Rotterdam is dit 13%. Het percentage afvalscheiding mét wormenhotel is 57%. Dit is dus bijna een verdubbeling.

Eigen buurtcompost
Veel bewoners willen hun bijdrage leveren aan duurzaamheid door hun groente- en fruitafval lokaal te composteren. Het verwerken van groente en fruit op lokaal niveau tot compost is haalbaar mits er op een juiste wijze gecomposteerd wordt en het proces gecontinueerd blijft. Eigen buurtcompost maken is niet alleen duurzaam, het is ook een sociaal gebeuren. Buurtbewoners komen op een andere wijze met elkaar in contact en zullen in gezamenlijkheid hun stedelijk groen beheren en composteren. Ter plekke wordt het organische afval uit de huishoudens gecomposteerd.

Kringloop
De kringloop blijft klein en het levert een nuttig eindproduct op: compost. Compost is humusrijk en daarom bruikbaar als bodemverbeteraar voor in de tuin, balkon of straat. Dit geldt echter alleen als er goed composteert wordt want composteren is een zuurstofrijk verteringsproces dat enige controle behoeft.

Goed plan? Toch?

Op het plaatje de enige echte Rotterdamse wormenhotel die ook in groen-wit-groen kan worden geleverd! Ontwerp Wouter Bauman i.s.m. de stichting Buurtcompost.

 

Op naar een groener en duurzaam Rotterdam – werkverslag 2017 –

2017 was een veelzijdig jaar voor het milieucentrum, met zeer uiteenlopende en ook nieuwe thema’s. Ons kleine RMC-team sprong van luchtkwaliteit naar water en van water naar voedselverspilling en…. We reageerden daarbij op de geluiden van de samenleving en actuele ontwikkelingen. 

Groeneconferentie
We zijn blij met een druk bezochte Groeneconferentie in december, in opmars naar de raadsverkiezingen 2018. Een breed scala aan politici ging in debat over klimaat. Want klimaat mocht, wat ons betreft, weer terug op de politieke agenda! Een aantal stevige standpunten kwamen aan het licht, die in een toekomstige raad en in de collegevorming zeker een rol gaan spelen. Nieuw was de groenpitchwedstrijd. De groenpitchers waren ‘een hit’, dus die wedstrijd houden we er zeker in!

Parkenmaand
Het lustrum van de Parkenmaand (erop gericht dat meer mensen de groene kant van Rotterdam te ervaren) werd voor het eerst ingeluid met een startevenement in het Vroesenpark. Hierna werden er ruim 50 kleine en groene evenementen uitgerold in de Rotterdamse parken, veelal door de parkvrijwilligers georganiseerd. Fijn ook dat wethouder Eerdmans het belang zag van de parkenmaand, want we kregen (eenmalig?) een aanmoedigingssubsidie voor deze vijfde parkenmaand.

Cursus Milieucoach
Al vele jaren organiseren we de succesvolle cursussen milieucoach met en voor bewoners uit de Rotterdamse wijken. Want wie kan er nu beter vertellen over energiebesparing dan je eigen buur? Ook de spin-off hiervan blijft groot. Geïnspireerd door de cursus gingen veel huurders en eigenaar-bewoners noest aan de slag in de eigen wooncomplexen, waarbij hier en daar de ondersteuning van het milieucentrum zeker nodig was. De energietransitie in de praktijk! En daar heb je zeker de bewoners bij nodig! Het Energiecafé010 sloot dit energieke seizoen af, waarbij wethouder Pex Langenberg aan 30 nieuwe milieucoaches hun certificaten overhandigde.

Een nieuw thema in 2017 was voedselverspilling.

Zero Foodwaste Rotterdam
Niet helemaal nieuw, want we stonden aan de wieg van Broodnodig. We schreven (samen met Slow Food Youth Network) het plan Zero Foodwaste Rotterdam, dat werd ingediend bij Citylab010. Helaas strandde het plan eind van het jaar en werd doorgeschoven naar 2018. We gingen zelfs een Europees subsidietraject in, samen met collega-organisaties in België, Frankrijk en Engeland. Ook organiseerden we in samenwerking met 20 organisaties voor het eerst het Bluefoodfestival. Doel van dit alles is de voedseloverschotten met flinke percentages te verlagen!

Gezond Vekeer
Met een brede coalitie van bewoners– en belangengroepen maakten we de ’10 punten voor gezond verkeer’. Dit was onze nieuwe poging om het stadsbestuur te overtuigen meer en efficiëntere maatregelen te nemen om de luchtkwaliteit in onze stad te verbeteren.

DakAkker
De DakAkker op het dak van Het Schieblock won in 2017 de Rooftop Award en werd daarmee uitgeroepen tot het beste en meest complete groenedak van Nederland. Trots namen we de award in ontvangst in Amsterdam. Ook dit jaar trok het grootste (openlucht)landbouwdak in Europa veel bekijks en mochten we tientallen groepen uit binnen– en buitenland rondleiden. Honderden kinderen genoten verder van het educatieve programma ‘Dakennie’.

Slimdak010
Laten zien wat mogelijk is. Dat is de bedoeling met het Slimdak010. Bovenop het dak van het dakpaviljoen op de DakAkker komt een uiterst innovatief groenblauwdak, aangestuurd door de weersatelliet. In 2018 wordt het gerealiseerd. Een testsite voor slimme waterbergende daken want de oplossing van het waterprobleem ligt (ook) op de daken.

Wij blijven een aanspreekpunt voor de vele bewoners en initiatieven die met duurzaamheid, energie, water, stadslandbouw en groene (wijk)projecten aan de slag willen in Rotterdam. Initiatieven worden ondersteund met raad en daad, en soms ook met kleine financieringen vanuit de ‘groepenpot’ die door ons wordt beheerd. Het ondersteunen van actieve groene groepen in Rotterdam is en blijft onze core business.

2017 was een enerverend jaar, met veel nieuwe contacten, netwerken en activiteiten en nieuwe thema’s, en nog veel in de ‘kooppot’ voor het komende jaar!

 

Eerste Tiny TIM’s in Rotterdam komen op het Dakpark


Het eerste ‘Tiny TIM‘ huisje van Rotterdam komt op het Dakpark in Delfshaven. Het gebouwtje op de buurttuin wordt de ontmoetingsruimte van de stichting Dakpark van waaruit de parkvrijwilligers kunnen werken en ook de vele excursies van start kunnen gaan. 

2 x Tiny TIM
Twee Tiny TIMS worden gekoppeld om voldoende ruimte te creëren voor de activiteiten. Vanaf het Dakpark is het nauwelijks zichtbaar door een groene waterzuiverende wand. Op het schuine dak komt aan de een kant een groen mosdak en de ‘schapenkant’ een energiedak met hybride pvt zonnepanelen. Hierin worden zonnepanelen en zonnecollectoren gecombineerd. Om het gebouwtje goed brandwerend te maken wordt er gewerkt met (reeds) gebrand hout. Het voordeel daarvan is ook dat er niet meer geverfd hoeft te worden. Aan de voorkant komen grote openslaande deuren.

Kas
Opdrachtgever stichting Dakpark wil het gebouwtje omlijsten met een kas. De kas is nodig voor het opkweken van plantjes voor de buurtmoestuin en draagt bij aan nog meer groene uitstraling. De kas doet ook veel met de warmtehuishouding van het gebouwtje in koudere tijden.

Autarkisch
Tiny TIM is uitgedacht om helemaal onafhankelijk te zijn. Anders dan alle andere Tiny Houses is Tiny TIM 100% duurzaam en autarkisch op het gebied van water en energie. Tiny TIM kiest voor zeer duurzame oplossingen voor de waterzuivering, drinkwater, het warme water, de toiletspoeling, de verwarming en de opwekking van elektriciteit. Lees > HIER < meer.

Dakpark
Dit prachtige Dakpark is het resultaat van een bewonersiniatief zo’n 15 jaar geleden. Samen met de stad en projectontwikkelaars heeft de buurt het park ontworpen. Dit maakt dit park zo bijzonder. Maar natuurlijk ook omdat het PARK op een DAK (op 9 meter hoogte) en het grootste dakpark in Europa is.

Credits
Het gebouwtje moet voor de zomer (2018) klaar zijn en wordt mogelijk gemaakt door de Stichting Bevordering Volkskracht, het Oranjefonds, het Job Dura fonds en het VSB fonds
Het project wordt ontwikkeld door: Green Art Solutions architect is FARO in opdracht van de stichting Dakpark Rotterdam op basis van het Tiny TIM concept.

 

Workshop “maak je eigen DakAkker” – donderdag 9 november

Donderdag 9 november wordt de workshop “maak je eigen DakAkker” georganiseerd met de DakAkker op het Schieblock als grote voorbeeld. Vanaf 19.30 uur bent u welkom in bistro Op Het Dak op de DakAkker. Aanmelden kan via EVENTBRITE.

Workshop
Een workshop over hoe je zelf je eigen moestuin op het dak van je huis aanlegt, het dak van de school of een bedrijfsgebouw? Waar moet je op letten? En wat kost het? Wat zijn de ervaringen met het beheer? Rob Luyk van Binder Groen en dak heeft met zijn groenbedrijf de DakAkker aangelegd en verteld over het daksysteem, de voorwaarden waaronder je een moestuindak kan aanleggen en het substraat dat wordt gebruikt.

Dakboer
Wouter Bauman is de dakboer van de DakAkker, hij onderhoudt samen met een flinke ploeg vrijwilligers dit grote landbouwdak van zo’n 1000 m2. Wouter legt uit hoe je een dergelijk dak onderhoud, wat je erop kunt planten en met welke dingen je rekening moet houden. Desiree de Baar gaat vertellen over het aanleggen en het beheer van een kleine dakmoestuin op eigen dak, Desiree legde pas zelf een ‘mini dakakker’ aan op het dak van haar huis.

Er zijn voorbeeld materialen voor handen en we nemen een uitgebreid kijkje op de DakAkker zelf. Kosten zijn € 16,– (inclusief koffie of thee). Aanmelden en betalen kan via EVENTBRITE.