Berichten

22 slimme daken in de planning als vervolg op het Slimdak010

Het Slimdak op de DakAkker krijgt 22 ‘broertjes en zusjes’. 18 slimme daken uitgerust met de ‘smartflowcontrol’ zijn besteld in Nederland (waarvan 1 in Rotterdam) en 4 in de Verenigde Staten (!). De testsite voor plattedaken op Het Schieblock is dus een ‘hit’ en een van de meest succesvolle onder de ‘Citylab010’ projecten.

Citylab010
Het groenblauwe Slimdak is een Citylab010 initiatief van het Rotterdams Milieucentrum i.s.m. de DakAkker dakboerderij en werd gerealiseerd door het bedrijf Optrigrun Benelux en de hovenier Binder groen i.s.m. een aantal dakbedrijven. Het Slimdak werd 1 juli vorig jaar geopend. Citylab010 financierde het experiment met € 74.000. Ook het Hoogheemraadschap Schieland en de Krimpennerwaard ondersteunde de testsite.

Het werkt!
Na de opening nam het Slimdak een enorme vlucht. Delegaties uit binnen – en buitenland kwamen afgelopen jaar in groten getale een kijkje nemen op dit digitaal aangestuurde waterbergingsdak. Doordat we konden laten zien hoe het werkt (en dat het werkt!) werden vele ontwikkelaars en bouwers enthousiast. Temeer omdat het Slimdak een businessmodel heeft. Bij nieuwbouw moet waterberging gecompenseerd worden om een bouwvergunning te verkrijgen. Met het Slimdak kan waterberging op een slimme manier op eigen dak worden opgevangen’, aldus initiatiefnemer Emile van Rinsum.

Smartflowcontrol
De zogenaamde smartflowcontrol op de testsite ‘weet’ wanneer er hoosbuien aankomen en hoeveel water er in het dak zit opgeslagen. Er is verbinding met een professioneel weerbericht. Mocht het dak vol zitten dat loost het dak ruim voor de hoosbui langzaam het regenwater dat in het dak is opgeslagen om plaats te maken voor de regenbuien in aantocht. Geheel automatisch.

3 vliegen in 1 klap
De testsite op het dak van het dakpaviljoen op de DakAkker is maar 120 m2. Toch kan dit kleine dak al zo’n 9000 liter water opslaan. Water dat goed gebruikt kan worden voor de ‘daklandbouw’ op de DakAkker. Het opgeslagen regenwater op veel grotere slimme daken kan straks ook gebruikt worden voor ‘regenwatersystemen’. Deze groenblauwe daken kunnen ook worden ingericht als groene verblijfsruimte zoals een dakpark, dakakker of daktuin. ‘3 vliegen in 1 klap‘, aldus Emile van Rinsum. ‘slimme waterberging die gezien de toenemende extremen in het weer hard nodig is, groene gebruiksdaken en waterbesparing door gebruik te maken van het regenwater in dit soort daken‘.

Test geslaagd!

De nieuwe groene daken subsidie ‘te plat’ en ‘te krap’

Goed dat er jaren een groene daken subsidie is in Rotterdam. Hierdoor is met 235.000 m2 (volgens sommigen zelfs veel meer) onze stad ‘groene daken hoofdstad van Europa’ geworden met een aantal prachtige iconen zoals de DakAkker en Slimdak op het Schieblock, het Luchtpark op de Hofbogen en het Dakpark in Delfshaven.

Jammer dat de nieuwe subsidiebijdrage voor een groendak door de gemeente nu fors wordt verlaagd en ‘waarom niet een hoger bedrag voor daken die meer water bergen en biodiversiteit hebben. Dan daag je gebouweigenaren uit om daken aan te leggen die echt iets doen voor de stad’, schrijft het Rotterdams Milieucentrum aan het college van Burgemeester en wethouders (zie de brief onderaan). Het milieucentrum vreest dat bij het ontbreken van een aannemelijke financiële impuls het animo voor groene daken zal gaan afnemen in Rotterdam.

Rotterdam: €15
De groene daken subsidie was € 25 per m2 en gaat nu naar € 15. Het milieucentrum de nieuwe subsidieregeling ‘te plat’, er mag meer differentiatie worden toegepast. Gebouweigenaren krijgen dan voor een groenblauw retentiedak met een grotere waterbergingscapaciteit en meer biodiversiteit dan een normaal sedumdak meer subsidie per m2. Zo zijn gebouweigenaren te stimuleren tot aanleg van daken die meer ‘doen voor de stad’. MEER waterberging (goed tegen piekbuien en wateroverlast) en MEER variatie in de beplanting (goed voor de biodiversiteit) = MEER subsidiebijdrage.

Hittestress
De afgelopen jaren heeft de subsidiemaatregel voor groenedaken velen in staat gesteld een groendak aan te leggen met alle voordelen voor onze stad van dien, zoals: verkoeling en het tegengaan van het hittestress effect, de waterberging in het kader van de klimaatadaptatie en zeker ook de verhoging van de biodiversiteit. Naast alle voordelen die groendaken voor de gebouwen zelf opleveren.

Koploper
Rotterdam neemt door het vooruitstrevende Rotterdamse groenedakenbeleid een unieke internationale koppositie in voor wat betreft het aantal begroeide daken en ook enige spraakmakende iconen zoals de DakAkker, het Luchtpark op de Hofbogen, het Dakpark in Delfshaven en de Slimdak.

Verdichten
Het aantal m2 bruikbaar platdak in Rotterdam is aanzienlijk. De aanleg van meer groene daken op dit gigantische oppervlak kan een welkome bijdrage bieden aan het veerkrachtiger en klimaatbestendiger maken van onze stad. Tevens biedt het aantal m2 platdak een mogelijkheid tot de aanleg van meer gebruiksgroen en dus groene buitenruimte in een stad die zich steeds meer gaat verdichten.

België
Elders wordt deze differentiatiemethode al gehanteerd, in België gaat men uit van het aantal liters (regen)water dat op een groendak geborgen kan worden en de gemeente Den Haag werkt met een puntenstelsel waarin bijvoorbeeld een sedumdak minder scoort dan een intensiever ‘natuurdak’.

Amsterdam € 50
In Amsterdam is in de nieuwe subsidieregeling een minimum waterbergingseis van 30 liter per m2 opgenomen. Daarnaast wordt er gewerkt met een puntensysteem voor biodiversiteit, zichtbaarheid, waterberging. Het maximum subsidiebedrag in Amsterdam is € 50 per m2 voor een dak dat 50 liter per m2 of meer kan bergen. Het minimale bedrag per m2 is € 30, vanaf de ondergrens van 30 liter per m2. De subsidie wordt gemaximeerd op 50% van de totale aanlegkosten. Nieuw is in de Amsterdamse regeling voor 2019 is de biodiversiteitsbonus. Als het op­per­vlak­te van het dak voor 50% of meer uit (in­heem­se) gras­sen, krui­den en strui­ken en min­der dan 50% uit se­dum bestaat, kunnen de Amsterdammers maxi­maal een bedrag € 10,- meer krij­gen per m2.

Nieuwe gebouwen
Voor nieuwe gebouwen kan de (lokale) overheid ons inziens groene retentiedaken meer ‘afdwingen’ door aan het gebouwontwerp strengere voorwaarden te stellen in het vergunningentraject; onder andere door een directe koppelingen te maken met de thema’s wateroverlast, hittestress, verdroging, koeling en biodiversiteit worden slimme  – & groene – retentiedaken ook financieel gezien een zeer efficiënt middel om aan deze voorwaarden voor de vergunning(en) te voldoen. Dan zijn allerlei maatregelen zoals bergingstanks en infiltratievoorzieningen namelijk geen goedkoper alternatief meer voor slimme retentiedaken, omdat de meerwaarde hiervan optimaal en integraal wordt erkend. Koppel je deze kans aan door te voeren kostenbesparingen voor, tijdens en na de bouw  dan krijgen we werkelijk iets in beweging in Rotterdam!

Rotterdams weerwoord
In het gemeentelijke klimaatprogramma ‘Rotterdams Weerwoord’ staan ambitieuze doelstellingen ten aanzien van groene daken. “Als de gemeente Rotterdam wil dat groene daken zo’n grote rol gaan spelen in het klimaatbestendig maken van de stad, is er meer nodig dan deze ééndimensionale, te zuinige en te voorzichtige stimulering”, aldus het milieucentrum.

Lees de brief aan het college van Burgemeester en Wethouders over de groenedaken:
CollegeBenW.groenedaken.V2.brf

Groenevogels 2018 naar vogelopvangcentra de Vogelklas & de Houtsnip

Wethouder Wijbenga heeft dinsdagavond 11 december de GroeneVogel Rotterdamse vrijwilligersprijzen uitgereikt aan zowel de vogelopvang de Houtsnip als de Vogelklas Karel Schot voor hun inzet bij de olieramp juni dit jaar in de Rotterdamse haven.

De wethouder sprak zijn grote waardering uit voor alle vrijwilligers die zich hebben ingezet bij het schoon maken van de met olie besmeurde watervogels. Beide vogelopvangcentra hadden hierin een belangrijke coördinerende rol, aldus de wethouder.

De GroeneVogel vrijwilligersprijzen werden dinsdagavond uitgereikt tijdens de Groeneconferentie van het Rotterdams Milieucentrum in BAR (het Schieblock). De groene prijs wordt al 14 jaar uitgereikt. De prijs bestaat uit een kuntwerk van beeldend kunstenaar Jan Meijer en een geldbedrag van €1000 t.b.v. de winnende vrijwilligersorganisatie.

GROENEPLUIM
De GroenePluim prijs voor de groenste overheidsdienaar van het jaar ging dit jaar naar de programamamanager van het mulltifunctionele dakenprogramma van de gemeente Rotterdam: Paul van Roosmalen.

Hieronder de juryrapporten in pdf.:
Juryrapport.GROENEVOGEL.2018
PaulvanRoosmalen.2018

Klik HIER <<< voor een overzicht van 14 jaar GroeneVogels en 13 jaar GroenePluimen …

Op naar een groener en duurzaam Rotterdam – werkverslag 2017 –

2017 was een veelzijdig jaar voor het milieucentrum, met zeer uiteenlopende en ook nieuwe thema’s. Ons kleine RMC-team sprong van luchtkwaliteit naar water en van water naar voedselverspilling en…. We reageerden daarbij op de geluiden van de samenleving en actuele ontwikkelingen. 

Groeneconferentie
We zijn blij met een druk bezochte Groeneconferentie in december, in opmars naar de raadsverkiezingen 2018. Een breed scala aan politici ging in debat over klimaat. Want klimaat mocht, wat ons betreft, weer terug op de politieke agenda! Een aantal stevige standpunten kwamen aan het licht, die in een toekomstige raad en in de collegevorming zeker een rol gaan spelen. Nieuw was de groenpitchwedstrijd. De groenpitchers waren ‘een hit’, dus die wedstrijd houden we er zeker in!

Parkenmaand
Het lustrum van de Parkenmaand (erop gericht dat meer mensen de groene kant van Rotterdam te ervaren) werd voor het eerst ingeluid met een startevenement in het Vroesenpark. Hierna werden er ruim 50 kleine en groene evenementen uitgerold in de Rotterdamse parken, veelal door de parkvrijwilligers georganiseerd. Fijn ook dat wethouder Eerdmans het belang zag van de parkenmaand, want we kregen (eenmalig?) een aanmoedigingssubsidie voor deze vijfde parkenmaand.

Cursus Milieucoach
Al vele jaren organiseren we de succesvolle cursussen milieucoach met en voor bewoners uit de Rotterdamse wijken. Want wie kan er nu beter vertellen over energiebesparing dan je eigen buur? Ook de spin-off hiervan blijft groot. Geïnspireerd door de cursus gingen veel huurders en eigenaar-bewoners noest aan de slag in de eigen wooncomplexen, waarbij hier en daar de ondersteuning van het milieucentrum zeker nodig was. De energietransitie in de praktijk! En daar heb je zeker de bewoners bij nodig! Het Energiecafé010 sloot dit energieke seizoen af, waarbij wethouder Pex Langenberg aan 30 nieuwe milieucoaches hun certificaten overhandigde.

Een nieuw thema in 2017 was voedselverspilling.

Zero Foodwaste Rotterdam
Niet helemaal nieuw, want we stonden aan de wieg van Broodnodig. We schreven (samen met Slow Food Youth Network) het plan Zero Foodwaste Rotterdam, dat werd ingediend bij Citylab010. Helaas strandde het plan eind van het jaar en werd doorgeschoven naar 2018. We gingen zelfs een Europees subsidietraject in, samen met collega-organisaties in België, Frankrijk en Engeland. Ook organiseerden we in samenwerking met 20 organisaties voor het eerst het Bluefoodfestival. Doel van dit alles is de voedseloverschotten met flinke percentages te verlagen!

Gezond Vekeer
Met een brede coalitie van bewoners– en belangengroepen maakten we de ’10 punten voor gezond verkeer’. Dit was onze nieuwe poging om het stadsbestuur te overtuigen meer en efficiëntere maatregelen te nemen om de luchtkwaliteit in onze stad te verbeteren.

DakAkker
De DakAkker op het dak van Het Schieblock won in 2017 de Rooftop Award en werd daarmee uitgeroepen tot het beste en meest complete groenedak van Nederland. Trots namen we de award in ontvangst in Amsterdam. Ook dit jaar trok het grootste (openlucht)landbouwdak in Europa veel bekijks en mochten we tientallen groepen uit binnen– en buitenland rondleiden. Honderden kinderen genoten verder van het educatieve programma ‘Dakennie’.

Slimdak010
Laten zien wat mogelijk is. Dat is de bedoeling met het Slimdak010. Bovenop het dak van het dakpaviljoen op de DakAkker komt een uiterst innovatief groenblauwdak, aangestuurd door de weersatelliet. In 2018 wordt het gerealiseerd. Een testsite voor slimme waterbergende daken want de oplossing van het waterprobleem ligt (ook) op de daken.

Wij blijven een aanspreekpunt voor de vele bewoners en initiatieven die met duurzaamheid, energie, water, stadslandbouw en groene (wijk)projecten aan de slag willen in Rotterdam. Initiatieven worden ondersteund met raad en daad, en soms ook met kleine financieringen vanuit de ‘groepenpot’ die door ons wordt beheerd. Het ondersteunen van actieve groene groepen in Rotterdam is en blijft onze core business.

2017 was een enerverend jaar, met veel nieuwe contacten, netwerken en activiteiten en nieuwe thema’s, en nog veel in de ‘kooppot’ voor het komende jaar!

 

Rooftopaward 2017 voor de DakAkker = de daktopper!

Vrijdag 8 september ontving de DakAkker de Rooftopaward 2017 tijdens het ROEF Rooftopsymposium van Rooftoprevolution in Amsterdam en is hiermee de absolute “Rooftopper” van Nederland. De jury *) vond de DakAkker op het Rotterdamse Schieblock niet alleen het mooiste dak van Nederland maar ook het meest ‘complete’ dak:

  • Het dak heeft een sociale functie: een groot aantal vrijwilligers uit het Schieblock en de buurt werken op het dak als dakboeren en dakimkers.
  • De groenten en het fruit die op het dak worden verbouwd zorgen voor minder voedselkilometers: de DakAkker produceert voedsel (groenten, fruit, honing) die geleverd worden aan restaurants in de directe omgeving.
  • Het dak zorgt voor wateropvang: het dak buffert (bij piekbuien) zo’n 60.000 liter water en ontwikkelt momenteel ook een “slimdak” dat nog meer water kan bergen.
  • Er is een educatieprogramma op het dak: honderden Rotterdamse schoolkinderen komen op het dak om te leren over gezond voedsel, water(opvang), groene daken en bijen houden.
  • De DakAkker zorgt voor meer biodiversiteit: door de vele (eetbare) bloemen en planten en het houden van bijen.  
  • Het groene dak zorgt ook voor minder hittestress, groene daken kunnen een enorme bijdrage leveren aan het omlaag brengen van de temperatuur in de stad.
  • Het dak levert werkgelegenheid, in de Bistro “Op het dak” werken een aantal mensen in de horeca.
  • Het dak is een toeristische trekpleister geworden, mede door de DakAkker is opgenomen in de Lonely Planet en vaak in de media is (zowel in het binnen – als in het buitenland
  • De DakAkker is een innovatief voorbeeld voor andere steden (o.a. Kopenhagen, Brussel en Parijs). 

  • *) in de jury van de Rooftopaward 2017 hadden zitting:
    Maurits Groen, oprichter WakaWaka, duurzaam ondernemer
    Marc van den Tweel, directeur Natuurmonumenten
    Petran van Heel, sector banker bouw/vastgoed ABN AMRO
    Joos Ockels, bestuur Happy Energy

Groen op het spoor, dakgaard op een treinstation

Het Rotterdamse Hofpleinviaduct heet in de volksmond de Hofbogen. Het was ooit de trotse drager van de eerste elektrische trein in Nederland, tussen Rotterdam en Den Haag, en is nu deels ingericht als park en boomgaard. De inrichting als park is naar een ontwerp van Bureau ZUS en uitgevoerd door Binder Groenprojecten in opdracht van Hofbogen bv. De dakboeren van de DakAkker tekenen voor het beheer en de verdere ontwikkeling.

De Hofbogen werden aangelegd tussen 1904 en 1908 in opdracht van de Zuid-Hollandse Elektrische Spoorweg Maatschappij. Het eerste stuk van dit 28,5 km lange elektrische spoor naar Den Haag loopt dwars door de 19e-eeuwse wijken Agniesebuurt, Bergpolder en het Liskwartier. Het treinlijntje liep van het Hofplein in Rotterdam langs de Bergweg richting Schiebroek, Rodenrijs, Berkel, Pijnacker, Nootdorp en Voorburg richting Den Haag en Scheveningen. Voor veel Rotterdammers was het de poort naar het strand en de zee. Rijen badgasten stonden er in de weekenden te wachten op de trein.

Uniek kunstwerk
Het Hofpleinviaduct was een voor die tijd uniek kunstwerk. Nooit eerder bouwde men een ‘luchtspoor’ met een 1,9 km lange overspanning van gewapend beton. Het kopstation was een uitbundig art nouveau-gebouw met het beroemde Rotterdamse café Loos als bruisend middelpunt. Het station en café brandden af tijdens het bombardement op Rotterdam en werden nooit meer in hun oude glorie hersteld. In 1953 werd een nieuw, modern ogend station geopend naar het ontwerp van de toenmalige spoorbouwmeester Sybold van Ravesteyn.

De laatste trein
In 2002 werden de stations en het viaduct aangewezen als rijksmonument en op maandag 16 augustus 2010 vertrok de laatste trein richting Den Haag. Het viaduct verpauperde flink, nog voor de sluiting van de lijn. De bogen onder het viaduct kwamen in gebruik als opslag- en werkplaatsen die niet altijd pasten bij de buurten die het viaduct doorkruiste. De Hofbogen worden ook wel het langste bedrijfsgebouw van Rotterdam genoemd. Om de verpaupering en overlast te keren, kochten woningcorporaties Havensteder en Vestia het viaduct aan en richtten samen de werkmaatschappij Hofbogen bv op. Het doel was het gebouw in haar oude glorie te herstellen als onderdeel van de totale gebiedsontwikkeling. Startende, trendy, creatieve bedrijven zoals designers, retailers en horecaondernemers werden uitgenodigd om zich in de Hofbogen te vestigen. Het Bergwegstation (het tweede Rotterdamse station) werd opgeknapt en medio 2016 verhuurd aan een aantrekkelijk Italiaans restaurant. Het viaduct en haar nieuwe gebruikers dragen dan ook in grote mate bij aan de revitalisering van de wijken op haar 1,9 km lange traject. De strategie van beide woningcorporaties bleek de juiste.

station Hofplein, 01-11-1992.

Hofline
De grote wens van veel Rotterdammers is dat het viaduct ook een groene rol gaat spelen. Naast het langste gebouw zou het ook het langste park van de stad kunnen worden. Een ‘Hofline’ naar voorbeelden als de massa’s toeristen trekkende 2,3 km lange Highline in New York of de 4,7 km lange Promenade Plantée (Coulée Verte) in Parijs?

Unieke plek
Op de plek waar ooit het startpunt van de eerste elektrische trein was, werd een begin gemaakt met dit langste park. De Rotterdamse landschapsarchitecten van Bureau ZUS (Zones Urbaines Sensibles) maakten in opdracht van de Hofbogen bv een ontwerp voor het dak van het voormalige station en werkten met Binder Groenprojecten samen aan de realisatie. In juni 2017 zal het nieuwe park voor het publiek worden geopend tijdens de Rotterdamse Dakendagen en zal het semiopenbaar worden.
Bij de aanlanding van de Luchtsingel wordt het ontwerp gerealiseerd dat zowel plek moet bieden aan evenementen als kleinschalige initiatieven. De vergroening van het dak zorgt voor een unieke plek om te picknicken of te wandelen met een magnifiek stedelijk uitzicht’, zo omschrijft Elma van Boxel van Bureau ZUS het plan.

Kleurvakken
Het gaat om 2.980 m2 oppervlakte, het voormalige kopspoor, waarvan 400 m2 gras, 150 fruitbomen en -struiken zoals appel, peer, walnoot, vlier- en aalbes, zwarte en bosbessen, kers en kweepeer en een mengsel van heem waarin meer dan 70 soorten bloemrijke kruidenvegetatie werden verwerkt. Opvallend aan het ontwerp van Bureau Zus zijn de natuurlijk kleurvlakken: roze, blauw, geel, rood en wit. Een uitdaging voor de hovenier! Voor de blauwe vlakken koos Binder voor heem met bloemrijke kruiden zoals beemdooievaarsbek, gewone ossentong, grote tijm, korenbloem, knoopkruid en vogelwikke. De rode vakken werden onder andere ingevuld met uiteraard de grote klaproos, ruige anjer, aardaker, knoopkruid, zomeradonis, rode klaver en pekanjer. De gele vlakken met gele akkerviooltjes, echt bitterkruid, vlaksbekjes en andere, de roze vlakken met aardakker, borstelkrans, hazenpootje, reigersbekje, zeepkruid en wilde marjolein. De witte vlakken kregen onder andere een mengsel met avondkoekoeksbloem, duizendblad, glad walstro, grijskruid, witte klaver en witte kodde. “Binder heeft met deze bijzondere toepassing van aanleg en beheer van kruidenrijke vegetaties de Heem Natuurprijs 2016 gewonnen“. Volgens de juryleden (Peter Lubbers van Buro Lubbers, Titia Wolterbeek van de Vlinderstichting en Roel ter Horst van gemeente Utrechtse Heuvelrug) verdiende Binder de eerste prijs vooral vanwege de hoge mate waarin het bedrijf met de betrokken partijen heeft samengewerkt. Het heeft laten zien niet alleen over vaktechnische bekwaamheid te beschikken, maar ook intermenselijk zijn mannetje te staan – iets wat in het hedendaagse ondernemen een steeds grotere rol speelt. 

Dakgaard
De dakboer en de vrijwilligers van de DakAkker op het Schieblock (aan de overzijde van de Schiekade) adopteerden een deel van het bijna 3.000 m2 grote groenproject. Het deel met de fruitbomen werd Dakgaard gedoopt en de stadsboeren gingen voortvarend aan de slag met het beheer en een beheerplan dat in samenwerking met Binder Groenprojecten en de Hofbogen bv. wordt opgezet. Deze integrale samenwerking van realisatie naar beheer met meerdere stakeholders vergroot de baten en waarden van de fysieke ingrepen. Er ontstaat een positieve impact op, onder andere, sociale en economische aspecten die op en rond de Dakgaard en het station Hofplein van belang zijn’, aldus Rob Luyk van Binder Groenprojecten. De Dakgaard wordt komend jaar ook een plek waar een deel van de dakbijen van de DakAkker komen te staan in een nieuwe bijenstand. Net als de producten van de DakAkker zal het fruit van de Dakgaard worden geleverd aan de diverse restaurants in de Hofbogen en omgeving.

Kinderen van basisscholen bezoeken nu wekelijks de DakAkker om te leren over groene daken, gezond voedsel, bijen en waterberging. De Dakgaard biedt de schoolkinderen een nieuwe leerlocatie. Een nieuwe plek waar ze samen met de dakboeren aan de slag kunnen en veel kunnen leren over stadslandbouw in de praktijk. Niet minder belangrijk zijn de effecten op het sociaal gedrag en het leren zorgzaam te zijn voor je omgeving. Wat je verzorgt, groeit!

De Dakgaard wordt een nieuwe aanwinst en groene attractie in Rotterdam met een grote waarde voor haar directe omgeving. Niet alleen op het gebied van vastgoed, maar juist ook sociaal gezien. De bewoners uit de naastliggende buurt krijgen er immers een prachtige groene plek bij waar ze zelf ook aan de slag kunnen gaan. Door deze aanpak van ontwerp, realisatie en duurzaam beheer hebben de partners op een bijzondere en effectieve wijze invulling gegeven aan een unieke plek in de stad. Natuur en de stad en fysieke en sociale belangen zijn verweven. Dat resulteert in impact en veerkrachtigere steden.

Dit artikel verscheen eerder in vakblad Groen. Klik hier voor meer informatie over dit maandblad.
Dit artikel is geschreven door Emile van Rinsum, directeur van het Rotterdams Milieucentrum en co-founder van de DakAkker en Dakgaard. emile.vanrinsum@nullrotterdamsmilieucentrum.nl

Dat kan toch niet … ¿?dakennie¿? op de DakAkker

In 2015 gingen het milieucentrum van start met ¿?Dakennie¿?. Een educatieprogramma voor kinderen van Rotterdamse basisschool op de grootste dakboerderij van Europa: de “Dakakker” op het Schieblock in het centrum van Rotterdam. Het animo was groot en het komend voor – en najaar zit al weer volgeboekt. In het programma staan de thema’s gezond voedsel, stadslandbouw, bijen, water en groene daken centraal. Afgelopen jaar deden er 39 basisscholen mee en kwamen er bijna 1200 kinderen op bezoek.

kiok-3894

Animo
Voor de scholen is het belangrijk er veel te beleven is, daarom gaan de kinderen echt aan de slag op dak, want al doende leert men. In 2015 werd het programma voor het eerst aan scholen aangeboden. Het animo bij scholen was direct erg groot. Ook omdat het gaat om een bijzondere plek bovenop de zevende verdieping van een kantoorgebouw midden in de stad.

kio-1390

DakAkker
¿?Dakennie¿? wil de kinderen kennis laten maken met de bijzondere locatie hetgeen ook de naam van het programma verklaard “¿?Dakennie¿?” … dak kan toch niet .. op z’n Rotterdams. De Dakakker op Het Schieblock is het grootste stadslandbouwdak in Europa met een oppervlakte van 1000 m2 waarop groente en fruit wordt verbouwd en waar bijen worden gehouden.

kiok-3824

Thema’s
Het programma duurt 2 uur. Hierin gaan de kinderen aan de slag met thema’s als voedsel, water en stadslandbouw waarbij vooral ook dingen worden gemaakt die meegenomen kunnen worden naar school. Tientallen bijenhotels en vogelverschrikkers en honderden zaadbommen werden op het dak gemaakt. De bijenhotels hangen nu bij de scholen en op schoolpleinen en educatieve tuinen zijn de vogelverschrikker te vinden.

Zaadbommen
Om Rotterdam een stuk biodiverser te maken worden er zaadbommen gemaakt in het “daklab”. In deze zaadbommen worden zaden verwerkt uit de Heemtuin op de DakAkker en van het dak van het voormalige Hofpleinstation. Het gaat hier vooral om zaden van inheemse bedreigde planten zoals de ruige anjer, rode klaver en de witte kodde. De kinderen nemen deze zaadbommen mee naar school en werpen ze in hun buurt op geschikte groeiplekken. Zo verspreiden deze zaadbommen de zaden van bedreigde plantensoorten in heel Rotterdam. De kinderen maken foto’s van de ontkiemende plantjes. 

KIO-55

Lesbrief
De scholen gaan met behulp van een lesbrief aan de slag met de DakAkker. Zo kunnen de kinderen zich voorbereiden of achteraf de opgedane kennis bespreken. Het verspreiden van de zaadbommen wordt door de scholen begeleid.

Komend voor – en najaar is het dak al helemaal volgeboekt met schoolklassen.

¿?Dakennie¿? werd bedacht door Angelique Vandevenne en Mimi Slauerhoff.

PDF van het verslag/boekje ¿?Dakennie¿?:

 

 

 

 

kio-1390

Dakakker bij top 10 Green Tourism Solutions

Bovenop het Schieblock aan de Schiekade is het eerste grote oogstbare dak van Nederland te vinden: de DakAkker. Hier worden groenten, fruit en kruiden verbouwd en er worden honingbijen gehouden. De DakAkker is de grootste dakboerderij van Europa waarbij direct met grond op dak wordt gewerkt. Ter gelegenheid van de Global Green Destinations Day (Ljubljana, 27-28 september 2016), werd een wedstrijd uitgeschreven voor de selectie van 10 Green Tourism Solutions. En DakAkker kwam in die top 10 terecht.

De DakAkker functioneert als proefopstelling om te experimenteren met verschillende manieren van groene daken. De DakAkker werd in april 2012 aangelegd en valt sindsdien geregeld in de prijzen. Zo heeft de Lonely Planet Guide de DakAkker als ‘must see’ bestempeld. De DakAkker was ook top 10 finalist bij de Nederlandse Innovation Expo 2016 ‘Daag de stad van de toekomst uit’ en won in 2012 een speciale juryprijs voor Green Building Award. kio-1418

DUURZAME WAARDE
Biologisch fruit, groenten, bloemen en kruiden worden geteeld op de DakAkker en honingbijen worden in de bijenkasten gehouden. Voor de teelt van de gewassen wordt het regenwater opgevangen en gebruikt. Bistro ‘Op het Dak’, gelegen op het dak, maakt in de menu’s gebruik van de verse oogst van de DakAkker. Groenten en fruit worden ook geleverd aan de lokale hotels en restaurants. Dit maakt de DakAkker tot een goed voorbeeld van het toevoegen van groene duurzame waarde aan gastvrijheid.

GROENE DAKEN IN DE STRIJD TEGEN HET WATER
De DakAkker is een van de initiatieven in de stad om de voeten van Rotterdammers droog te houden: bij hevige regenval houden de planten op het dak overtollig water vast. De dakboerderij biedt ook ruimte aan experimenten met verschillende soorten groene daken, die een spilfunctie vervullen in de klimaatbestendigheid van de stad.

kio-1487(Overgenomen van de website: www.resilientrotterdam.nl)

Colofon
De DakAkker werd ontwikkeld en uitgevoerd door Binder groenprojecten naar een ontwerp van Bureau ZUS en i.s.m. het Rotterdams Milieucentrum in het kader van de Luchtsingel het eerste Stadsinitiatief Rotterdam in 2012. Het moestuinsysteem is van Optigroen. Beheer en bedrijfsvoering is in handen van het Milieucentrum i.s.m. de vrijwilligers van de DakAkker, dakboer en – imker is Wouter Bauman. De Bistro wordt uitgebaat door ‘Op het Dak‘. Open van woensdag t/m zondag (excursies op aanvraag).

www.dakakker.nl

kio-0289

2015: jaar van de ‘challenges’

Werkverslag Rotterdams Milieucentrum 2015:

2015 was een jaar vol uitdagingen voor het Rotterdams Milieucentrum. Zo werd de DakAkker, nog steeds het grootste landbouwdak in Europa, door de jury van de innovatiecompetitie Challenge Stad van de Toekomst uitgekozen uit enkele honderden initiatieven als een van de tien finalisten. Wij mochten daarom – samen met de andere finalisten – mee in een traject in opmars naar de finale in april 2016 waar we helaas niet in de prijzen vielen maar Blueycity010 wel (en dat maakte veel goed!).

Een andere uitdaging vormde de ontwikkeling van het innovatieve Slimdak010. Dit weer(bericht)- en sensor-gestuurde dak speelt in op piekbuien en zorgt zo voor voldoende waterberging. Deze innovatieve oplossing werd ontwikkeld door het bedrijf Optigroen, waarmee we samenwerken aan de lancering en een testsite op het dakpaviljoen van de DakAkkers. Onze stelling hierbij is: de oplossing van de wateropgaaf van de stad ligt op de daken! SlimdakLab

Ook werd ons energieproject opZuinig! herstart en organiseerden we dit jaar nieuwe cursussen voor de opleiding tot milieucoach. Voor het laatst organiseerden we samen met het Rotterdamse huurdersnetwerk en de Woonbond een rondetafelgesprek over Stook je Rijk, als onderdeel van het bijbehorende landelijke project. Verder ging onder de noemer Winterklaar010 een nieuwe campagne van start. Hierin brengen we goede voorbeelden van energieke bewonersinitiatieven in beeld. De filmpjes zijn te zien op de website van Winterklaar010 (www.winterklaar010.nl) en op de lokale tv-zender Open Rotterdam. kio-6982

Onze jaarlijkse Groeneconferentie in december vorig jaar werd eenmalig omgedoopt tot Blauweconferentie, want zij ging geheel over water. Alle sprekers en workshops stelden water centraal. Natuurlijk werden ook de Groene Pluim en Groene Vogel uitgereikt.

kio-0882

Uitdagingen leidden soms ook tot enige stilstand. Zo kwam het project Klimaatonderwijs010 ook in 2015 niet uit de verf. Ook konden we bij gebrek aan financiering de cursus Jongeren-Milieuvoorlichters niet meer organiseren. Verder stopte het Ministerie voor Wonen eind dit jaar met de financiering van Stook je Rijk in Rotterdam, aangezien het de bestuurlijke betrokkenheid vanuit de stad onvoldoende vond. Het ministerie richt zich voortaan op steden waar wethouders meer inzet tonen tijdens het driepartijenoverleg over verduurzaming van de woningvoorraad.

Ook onze activiteiten voor het project VvE’s met Energie zullen komend jaar niet meer door ons worden opgepakt. Het project wordt overgenomen door Rotterdam Duurzaam en VVE010. Wel organiseerden we in 2015 een succesvolle VvE met EnergieBeurs, waar veel vertegenwoordigers van Verenigingen van Eigenaren op afkwamen.

Deze en meer ontwikkelingen, werkzaamheden en activiteiten uit 2015 lichten we graag toe in het Werkverslag van het Rotterdams Milieucentrum (RMC).

Emile van Rinsum (directeur van het Rotterdams Milieucentrum)

Pdf.bestand van het Werkverslag Rotterdams Milieucentrum 2015:
RMC_werkverslag_LR3

 

4_vrijwilligers_IsabelleBoon

Open dak! 11, 12, 18 en 19 juni

Het wordt weer druk op de DakAkker! Het weekend van 11 en 12 juni Verborgen Tuinen en Rotterdamse Dakendagen. Op 18 en 19 juni is het open dak in het kader van de Dag van de Architectuur 2016 … popup theehuis, rondleidingen en dakconcert en informatie over groene daken en zonnepanelen op dak. Kaartjes voor 11 en 12 juni zijn te reserveren via www.rotterdamsedakendagen.nl en bij www.verborgentuinen.nl.

Verborgentuinen
In het Verborgen Tuinen weekend kunt u op groene ontdekkingsreis door Rotterdam. Eigenaren van zo’n 80 Verborgen Tuinen hun tuin openstellen voor publiek. Tuin- en groenliefhebbers krijgen een unieke kans om eens áchter heggen en schuttingen te kijken en een onbekende, verrassende en groene kant van Rotterdam te ontdekken. Ook de DakAkker is een van de verborgen tuinen van Rotterdam.

Zonnepanelen.groen.1

Dakendagen
Het programma van de Rotterdamse dakendagen bestaat uit een feestelijke ontdekkingstocht langs 35 Rotterdamse daken, met vrijdagmiddagborrels op hoogte, concerten, dansen, rooftopbars, dakbios, sportactiviteiten, een uitgebreid kinderprogramma en de kennisdag voor professionals. Ook de DakAkker is een van de 35 daken die meedoen.

kiok-3908

Infodak
Voor advies bent u van harte welkom op dakinfomarkt op de DakAkker. Verschillende bedrijven zijn aanwezig om u persoonlijk advies te geven over groene daken en zonne-energie. Ontdek de mogelijkheden van zonne-energie op uw dak: zelfs als u geen geschikt dak hebt. Bewonerscoöperatie Blijstroom is aanwezig met informatie over het zonnepanelendelen.

www.dakakker.nl
www.rotterdamsedaken.nl
www.verborgentuinen.nl
www.rotterdam.nl/groenedaken