MilieuDivers is een natuur – en milieuproject dat in 2005 door het Rotterdams Milieucentrum werd opgestart. Het is een laagdrempelig project dat zich richt op drie doelgroepen: Rotterdammers met een allochtone achtergrond, jongeren en natuur – en milieuorganisaties. Er werden twee series van activiteiten uitgevoerd voor de eerste twee doelgroepen. Daarnaast worden natuur – en milieuorganisaties zoveel mogelijk bij de activiteiten betrokken met het doel lokale en regionale netwerken te verwezenlijken en versterken.
>>>

   

Traject A 
MilieuDivers zoekt in ’traject A’ bewoners op locaties waar mensen met verschillende etnische achtergronden sowieso al samenkomen zoals in clubgebouwen van zelforganisaties, kerk en moskee, vrouwencentra, buurt – en clubhuizen. De basis van de activiteiten in dit traject is het contact met ‘sleutelfiguren’ uit onder meer de Marokkaanse -, de Turkse -, de Surinaamse -, (zowel Hindoestaans als Creools), Antilliaanse – en Kaap Verdische gemeenschap in de diverse wijken. Deze personen vertegenwoordigen in de hoedanigheid als voorzitter, bestuurslid van een (zelf)organisatie, geestelijk leider of voorganger vaak grote groepen bewoners met een bepaalde culturele achtergrond. MilieuDivers kwam de afgelopen jaren met een duidelijk en concreet aanbod bestaande uit MilieuDiversbijeenkomsten, excursies en workshops. Als hulpmiddel werd een videodocumentaires ingezet die in eigen beheer gemaakt werden in de provincie Nador in Noord Marokko (een van de streken en landen van herkomst van een groot deel van de Rotterdamse allochtonen) en Cineac Paramaribo.

   

Hieronder een korte omschrijving van de georganiseerde activiteiten.

MilieuDiversbijeenkomsten 
MilieuDiversbijeenkomsten, in de wijken ook wel aangekondigd als ‘MilieuDiversdag’ of ‘MilieuDiversavond’ zijn bijeenkomst in de wijken en buurten ‘op eigen terrein’ (in buurthuizen, centra van zelforganisaties, kerk – of moskeeruimtes).

De videodocumentaires ‘Cineac Nador’ en ‘Cineac Paramaribo’ waren hierbij vaak de publiekstrekkers. Deze documentaires werd maart 2006 en in september 2008 low budget en in samenwerking met het lokale televisiestation Cineact TV gedraaid in Noord Marokko en Suriname. Cineac Nador ging in april 2006 in de bioscoop Venster/Lantaren officieel in premiere en Cineac Paramaribo in december 2008 in het Filmhuis Den Haag. In deze korte documentaires worden diverse natuur – en milieuinitiatieven en – thema’s in de stad en de provincie Nador en in Suriname belicht. De documentaire geven tijdens de wijkbijeenkomsten aanleiding tot inhoudelijke discussie over de mondiale milieuvraagstukken en milieuthema’s die dichter bij huis spelen. Dit aanbod gaat heel wat verder dan het ‘spaarlampniveau’. Cineac Nador en Cineac Paramaribo zijn de eerste twee videodocumentaires in de serie ‘Cineac Abroad’. Waarin Rotterdammers (afkomstig uit die landen) in hun land van herkomst films maken over natuur – en milieu.

Workshops 
De workshop zijn een vervolg op de MilieuDiversbijeenkomsten. Het aanbod zijn ‘op maat’ en is een duidelijk vervolg op de MilieuDiversbijeenkomst. De workshops zijn ook gericht op bepaalde groepen binnen de organisatie. Zo werden er specifiek op vrouwen gerichte workshops en cursussen georganiseerd in de Tarwewijk, Feijenoord en het Oude Noorden. De thema’s van de workshops waren altijd gericht op energiebesparing, duurzaamheid en dus wat je zelf kunt bijdragen aan ‘het milieu’ in eigen huis, buurt of stad.

Stilte naast de stad
Een excursie naar ‘de stilte naast de stad’ (en soms ook IN de stad) met het thema (stads-)natuur. Een tocht naar een agrarisch – of natuurgebied bij de stad. Zo reisden er een aantal maal bussen vol naar ‘de boerin in Maassluis’, de ‘Hoekse Duinen’, het Kralingse Bos, het arboretum Trompenburg of met de ‘watertaxi’ naar het Eiland van Brienenoord.\

   

Opvolgactiviteiten
Het genoemde aanbod werd veelal vervolgd met gesprekken en kleine bijeenkomsten en/of de oprichting van werkgroepen natuur en milieu binnen de organisaties. Kortom, de activiteiten van MilieuDivers hebben steeds opnieuw een impact op mensen die eraan hebben deelgenomen en leiden tot vervolgacties en – activiteiten en nieuwe netwerken.

Traject J 
In het activiteitentraject gericht op jongeren ‘J’ gebeurde de afgelopen jaren een aantal (onverwachte) dingen. Het animo voor de natuur – en milieuthema’s onder jongeren was veel groter dan verwacht en onderdelen uit het programma aanbod namen ineens een enorme ´vlucht´ en vraten energie en tijd. Jongeren werden bereikt via een rap en videoclip en de op jongeren gerichte uitzendingen van FLEX Mop ETV.NL. Een aantal jongeren werd opgeleid tot ‘Rotterdams Milieuvoorlichter’ en het Atalantajongeren startte eind 2006.

De activiteiten die binnen traject werden ontwikkeld zijn:

FLEX M
In 2006, vijf televisieuitzendingen ´s over luchtkwaliteit gericht op jongeren.
In 2007 vijf televisieuitzendingen over klimaatveranderingen.
In 2008 vijf televisieuitzendingen over duurzaamheid en cradle to cradle.
In 2009 vijf programma’s op TV over duurzame mobiliteit.

Bekijk TV – seizoen 1 t/m 3, klik op: FLEX M.

De televisieprogramma´s werden uitgezonden op de lokale educatieve jongerenzender ETV(www.etv.nl) en sinds 2008 ook op de landelijke digitale kabel via GOED TV. De programma’s worden gemaakt door FLEX Productions.

Videoclips
In 2006, 2007 en 2008 werden in eigen beheer drie videoclip geproduceerd met raps over luchtkwaliteit, klimaatverandering en duurzaamheid. De Rotterdamse rapper Clifton Giersthove schreef samen met Emile van Rinsum (van het milieucentrum) de te teksten voor de eerste twee raps. Hij tekende ook voor de compositie en uitvoering. Dit laatste samen met rapper Casuel. De titel van de ‘luchtrap’ Rotterdam heeft lucht nodig! die titel van de tweede rap in 2007 is Zo kunnen we niet verder gaan… over klimaatveranderingen (we mochten gebruik maken van stukjes uit de film van Al Gore ‘An Inconvenient Truth’). De titel van de rap in 2008 is Weet wat je doet!. De Rotterdamse rapper tekent voor de tekst en de compositie. Hij voert de rap uit samen met Raquel Wijsman. De videoclips staan uiteraard ook op YOU TUBE.

De opname van de eerste videoclip over luchtkwaliteit was vanwege het grote aantal figuranten een echte ´happening´ te noemen. Zo’n zestig figuranten namen deel aan de opnames van de eerste clip en zette een deel van het stadscentrum op z’n kop.

Bekijk de videoclips:
Rap 1: ROTTERDAM HEEFT LUCHT NODIG!
Rap 2: ZO KAN HET NIET LANGER VERDER GAAN…
Rap 3: WEET WAT JE DOET!

Cursussen Rotterdams Milieuvoorlichter
In de cursus ´Rotterdams Milieuvoorlichter´ worden jongeren zelf opgeleid tot voorlichters met het doel andere jongeren over milieu te vertellen. De voorlichters geven die voorlichting op scholen, in jongerencentra en buurthuizen. De voorlichters worden RMV’s genoemd (Rotterdamse Milieu Voorlichters). De cursus werd in samenwerking met SME advies en het COS Rijnmond midden Holland opgezet en uitgevoerd. De cursussen hebben de componenten: duurzame ontwikkeling, luchtkwaliteit en klimaat, stadsnatuur en milieucommunicatie. De eerste wervingscampagne in 2006 voor de cursus leverde een 64 kandidaten op waarvan er zo´n 24 uiteindelijk een RMV certificaat kreeg overhandigd tijdens het MilieuDivers kerstdiner in de Schotsekerk eind december 2006. Ook de televisie uitzendingen op ETV.NL van FLEX M maakte deel uit van de wervingscampagne. In 2007 werden er 26 nieuwe RMV’ers opgeleid en in 2008 28. Er zijn in 2006 35 voorlichtingsactiviteiten georganiseerd, in 2007 ook rond de 30 en in 2008 zo’n 26. Ook waren de milieuvoorlichters aanwezig tijdens de Klimaat, Want? op de Rotterdamse wijkpleinen in 2007 en 2008.

 

MilieuDiversreeks
De eerste in de ´MilieuDiversreeks´ boekje en DVD kwam in december 2006 op de boekenplank. Het boekje met de titel ‘Ieders Lucht’ is gericht op jongeren (vanaf VMBO niveau) omschrijft het thema luchtkwaliteit in al haar facetten. Ook verwijst het boekje door naar andere organisaties en geeft jongeren mogelijkheden aan om zelf iets te ondernemen om verdere verslechtering van luchtkwaliteit te voorkomen.

Op de DVD (die zich ook als CD rom kan gedragen) staan de vijf uitzendingen van FLEX M over luchtkwaliteit, een complete en zeer bruikbare powerpointpresentatie, de videoclip met de rapROTTERDAM HEEFT LUCHT NODIG! en een aantal documenten. De DVD/Cd-rom wordt ´automatisch´ doorgelinkt naar de website www.iederslucht.nl. Op deze op jongeren gerichte website zijn diverse documenten en links te vinden.

In 2007 is het tweede deel in de ‘MilieuDiversreeks’ uitgekomen over klimaatveranderingen. Ook dit boekje gaat vergezeld van een dvd/cd-rom met vijf FLEX M uitzendingen over klimaatveranderingen, een powerpointpresentatie de videoclip met/van de klimaatrap: ZO KAN HET NIET LANGER VERDER GAAN….

Eind 2008 kwam het derde boekje op de boekenplank. Ook met een DVD/CDd-rom met vijf uitzendingen van FLEX M, een powerpointpresentatie en de videoclip van de rap WEET WAT JE DOET!.

Intussen zijn er voor bij het boekje ‘Ieders Lucht’ en ‘Ons Klimaat’ ook docentenhandleidingen geschreven.

Evaluerend MilieuDivers (2006)
In 2006 werden een groot aantal succesvolle wijkbijeenkomsten, workshops en excursies georganiseerd in de wijken van de deelgemeenten Charlois, Feijenoord, Noord en het Centrumgebied waarbij de opkomst groot was. Ook lukte het om jongeren actief te krijgen op de thema’s natuur en milieu. De Rotterdamse milieuvoorlichters hebben tot nu toe 35 voorlichtingen op scholen en in buurt – en clubhuizen gegeven. Hierbij gebruikte zij het materiaal dat door het RMC werd ontwikkeld. Tv-programma´s, powerpointpresentaties, de videoclip(s). Er is veel ervaring opgedaan met de werving van deze groepen ´minder goed bereikbare Rotterdammers´ voor activiteiten op het gebied van natuur en milieu. Daarnaast is er ervaring opgedaan met het losmaken en het voeren van discussie over mondiale milieuvraagstukken en de verbinding met de eigen situatie.

De betrokkenheid van veel bewoners bij natuur – en milieuthema’s viel ons op en dus ook mee. Er wordt al redelijk wat afgeschreven over de manieren waarop mensen met een andere culturele achtergrond aankijken tegen natuur – en milieu. Voor zover wij kunnen nagaan zijn er maar weinig initiatieven die er vervolgens in slagen deze moeilijk te bereiken doelgroep daadwerkelijk bij duurzaamheid te betrekken. Daarom verdienen de ervaringen die in de afgelopen 2 jaar zijn opgedaan het dat daar een apart boek over geschreven zou worden dat anderen kan en zal inspireren op een soortgelijke wijze in hun stad met deze belangrijke doelgroep aan de slag te gaan.

De belangrijkste succesfactoren voor beide trajecten zijn netwerken en samenwerking. Een goed netwerk is natuurlijk onontbeerlijk om de diverse organisaties en sleutelfiguren te kunnen bereiken. Het Rotterdams Milieucentrum beschikt over deze netwerken. Ook worden activiteiten altijd met de (zelf)organisaties voorbereid. Aankondigingen van activiteiten gericht op de achterban zijn altijd gezamenlijk met het logo/stempel van de organisatie waarmee wordt samengewerkt.

Een andere succesfactor is ongetwijfeld de beschikbare energie niet via overlegcircuits en onnodige bureaucratie weg te laten lekken, maar direct te richten op de doelgroepen en het opbouwen van een vertrouwensrelatie en netwerk met hen. Dit betekent bijvoorbeeld na het eerste contact geen tijd verloren laten gaan door op korte termijn van presentaties te organiseren die direct handvaten bieden voor activiteiten. Dat is arbeidsintensief en vergt het willen en kunnen werken buiten “ kantooruren”. Rotterdam heeft zeker geprobeerd om bij de opzet van de activiteiten met het buurt en opbouwwerk samen te werken, maar de ervaringen met de slagkracht van deze organisaties waren niet altijd onverdeeld gunstig. Dit is een punt van zorg omdat zij een belangrijke rol zouden kunnen spelen bij het voortzetten en uitbreiden van de activiteiten en het vasthouden van de ontstane betrokkenheid.

Een succesfactor is verder dat materialen zoals video’s samen met de jongeren en allochtonen ontwikkeld zijn. Doordat die met hen en niet voor hen gemaakt zijn, wordt het project van henzelf. Cineac Nador is een documentaire over een gebied waar veel allochtonen hun roots hebben. De ervaring is dat een dergelijke film een goede mogelijkheid is enerzijds (veel) publiek te trekken, anderzijds discussie op gang te brengen.

Nog een succesfactor is dat de opgeleide milieuvoorlichters een vergoeding krijgen voor hun activiteiten. Hoewel deze gering is, is die vergoeding voor de ontvanger een blijk van waardering en verleent ook een zekere status aan hun werk. Dit geeft meer dus binding en zorgt voor meer continuïteit.

Wat tenslotte niet onvermeld mag blijven is dat bij alle bijeenkomsten altijd mensen uit het lokale bestuur en de lokale politiek uitgenodigd werden en zij ook regelmatig bij bijeenkomsten aanwezig waren. Dat gaf mensen het gevoel serieus genomen te worden.

Kijk voor alle video’s en clips op www.iederslucht.nl